Kada dođu zimski, hladni dani, mnogi žele da pobegnu u toplije krajeve. Ali ima i onih koji pravu zimu vole da dožive na najlepši način. Njih put obično vodi na sever Evrope i zato smo se mi i uputili ka Skandinaviji.
Skandinavija je naziv koji u užem smislu obuhvata države na Skandinavskom poluostrvu - Norvešku i Švedsku. U širem smislu u skandinavske zemlje ubrajaju se i Danska, Finska i Island.
Skandinavske planine su duge oko 1700 kilometara, a široke do 600 kilometara i pružaju se skoro celom dužinom poluostrva. Dostižu visinu u južnoj Norveškoj do 2470 metara (Glitertind) i 2469 metara (Galhepig) i severnoj Švedskoj 2117 metara (Kebnekaise). Najviši delovi su pod lednicima (oko 5000 kvadratnih kilometara) i strmo se spuštaju prema Severnom i Norveškom moru, čije su obale razuđene mnogobrojnim fjordovima, a postepeno u pravcu Baltičkog mora na istoku, gde prelaze u visoravan Norland. Skandinavske planine su bogate rekama sa hidroenergetskim potencijalom i hidrocentralama, kao i ledničkim jezerima. Najvećim delom su obrasle četinarskom šumom, a samo na jugu ima listopadne, dok se na severu javlja tundra. Takođe obiluje velikim zalihama ruda gvožđa i obojenih metala (bakar, cink, olovo, srebro).
Skandinavsko poluostrvo je naveće poluostrvo u Evropi i nalazi se u severnom delu kontinenta, između Atlantskog okeana, Severnog mora, Skageraka, Kategata, Baltičkog mora i Severnog ledenog okeana. Površina mu je oko 800 000 kvadratnih kilometara, dugo je preko 1850 kilometara, široko do 800 kilometara i ima više od 15 miliona stanovnika. Morska obala je veoma razuđena, naročito zapadna i severo-zapadna, gde se nalaze mnogobrojni duboki fjordovi. Celom dužinom poluostrva se pružaju Skandinavske planine, koje su delom pod lednicima, a u primorju Atlantskog okeana, klima je atlantska - zbog uticaja tople Golfske struje. Poluostrvo je bogato rečnom mrežom, a oko 43 procenata površine je pod šumom. Stanovništvo čine Šveđani (2/3), Norvežani (1/3), Finci i Laponci. Najveći gradovi su Stokholm, Oslo i Geteborg. Skandinavsko poluostrvo je politički podeljeno između Norveške i Švedske, a manjim delom pripada Finskoj. U ekonomskom pogledu industrijski su razvijena područja sa rudnim bogatstvom, a u Severnom moru su bogata nalazišta nafte i plina.
Stokholm je glavni grad Švedske i morska luka u istočnom delu zemlje, između Baltičkog mora i jezera Melaren. Stari deo grada je uglavnom izgrađen na malim ostrvima i poluostrvima međusobno povezanim mnogobrojnim mostovima. Zbog toga je dobio i ime "Severna Venecija". Na okolnom kopnu su novi, moderni delovi grada. Ovaj grad ima sve. Industrija je veoma razvijena: crna metalurgija, brodogradnja, mašinogradnja, elektrometalna, elektrotehnička, hemijska, drvna, celuloze, hartije, šibica, nameštaja, gume, kože, obuće, prehrambena... U gradu se nalaze i saobraćajni čvor sa međunarodnim aerodromom i podzemnom železnicom. Stokholm je, pre svega, trgovinski i finansijski centar. Kada su građevine i institucije u pitanju, ističu se: Univerzitet (osnovan 1977. godine), Nobelov institut, Nacionalni, Moderni i Nordijski muzej, kao i olimpijski stadion izgrađen 1912. godine. Ono što krasi Stokholm je, i činjenica, da se u gradu vodi dosta računa o starim zgradama. Tako, na primer, šetajući se kroz grad možete videti i neke građevine iz XIII ili XIV veka.
Oslo je grad koji je od 1624. - 1924. godine nosio ime Kristijanija. On je glavni grad Norveške i luka na severnom kraju Oslo-fjorda. Ima brodogradilište, razvijene industrije poput Stokholma, a od institucija, izdvajaju se: Norveški Nobelov institut, Akademija nauka, Univerzitet (osnovan 1811. godine), Nacionalna galerija, Fondacija Sonje Heni-Nils, tvrđava Akerhus iz XIII veka. Grad je osnovan 1048. godine, a posle velikog požara 1624. godine, obnovio ga je danski kralj Kristijan IV, po kome je jedno vreme i nosio ime. Status glavnog grada ima od 1814. godine.
Geteborg je drugi grad po veličini i najvažnija luka u Švedskoj, na ušću Jete u Kategat. I u ovom gradu, kao i u svim većim gradovima Skandinavije, sve industrije su razvijene. Univerzitet u ovom gradu je osnovan 1889. godine, a Geteborg inaće predstvalja kulturno središte regije. Grad je osnovan 1603. godine, zatim porušen od strane Danaca i ponovo obnovljen 1619. godine.
Napisao: Marko Radovanac
