Bogataši ovamo dolaze privatnim avionima. Oni koji nisu toliko bogati ili imaju avanturističkog duha stižu do velikog bedema alžirskog planinskog lanca Tasilin terenskim automobilima, savlađujući šljunkoviti, kameniti i peskoviti teren nad kojim vazduh treperi na temperaturi koja dostiže i do 70 stepeni Celzijusa. Njihovo odredište nije planinski lanac u uobičajenom značenju tog pojma, iako se uzdiže do 2250 metara nadmorske visine. Radi se o visoravni od peščara dugoj 640 km, koja je podeljena u više zasebnih masiva, a oni su opet razdvojeni bezbrojnim gudurama i jarugama na haotično razbacane litice i kamene tornjeve. Ovaj neobično lep predeo malo se sa čime može uporediti.
Možda je najbolje posmatrati ga u zoru, kada stubovi okupani vatrenom, ružičastom i purpurnom bojom bacaju plavoljubičaste senke na peščano tlo. Tada, uz malo mašte, erodirane stene liče na solitere, katedrale, tornjeve i dimnjake.
Iako je vetrom nošeni pesak bio taj umetnik koji je isklesao mekše stene u oblike koji raspaljuju maštu, glavni kreator ovog dela je ipak bila voda. Brze vodene bujice izdubile su gudure i odvojile litice od gomile kamenja i monolitnih stena, razdvojile pojedine slojeve i napravile pukotine, i najzad, izdubile plitke pećine.
Područje koje danas nazivamo Sahara je nekada imalo vlažniju klimu. U to vreme mnoge jaruge i gudure koje danas ispunjava pesak bile su prave reke i jezera. Današnja pustinja nekada je bila zelena livada. Isušivanje je teklo veoma sporo. Naziv Tasilin Adžer znači 'visoravan reka', iako je ovo područje bilo suvo mnogo pre hrišćanske epohe.
Iz tog vlažnijeg doba preživele su male grupe čvornatih stabala čempresa čije se korenje pruža između stena u potrazi za vodom. Pretpostavlja se da su ta stabla stara oko tri hiljade godina i da predstavljaju poslednju generaciju, jer tlo je isuviše suvo da bi njihovo seme moglo da proklija. Još jedna živa vrsta koja je opstala u ovom području jeste divlja planinska ovca sa velikim povijenim rogovima. Svoje suvo pustinjsko stanište ona deli sa gerbilima i beloguzama koja grade gnezda prilagođena pustinjskoj klimi. Međutim, nekada su na ovoj visoravni živele sasvim drugačije životinjske vrste. Bilo je tu žirafa i antilopa, nilskih konja, lavova i slonova, pa čak i ljudi koji su se bavili stočarstvom. Deo saznanja o tome dolazi od fosila drevnih životinja sačuvanih u pesku, ali mnogo više podataka dobijeno je na sasvim jedinstven i neoboriv način - putem slika na stenama koje su pronađene na liticama i čudesnim kamenim tvorevinama u Tasilin Adžeru.
Snalažljivi stanovnik pustinje je crna beloguza koja gradi gnezdo sa sistemom za hlađenje. Kada bi ova ptica veličine vrapca savila gnezdo na goloj steni, njena jaja bi se skuvala na visokoj temperaturi. Zbog toga ona najpre napravi gomilicu od kamenčića sa šupljinom u sredini u senci neke visoke stene, a zatim na njoj savija gnezdo od grančica.
Kamenčići kroz koje prolazi osvežavajući vetar predstavljaju toplotnu izolaciju. Budući da su od poroznog peščara, upijaju rosu koja se kondenzuje tokom prohladnih pustinjskih noći. Danju rosa isparava i tako dodatno hladi gnezdo.
Slike i rezbarije na stenama i u pećinama na najživlji i najneposredniji način pričaju priču o životu i smrti u Tasilin Adžeru. Nomadski narod Tuarezi, koji nastanjuje područje Sahare, oduvek je poznavao umetnost u Tasilinu, ali ostatak sveta o njoj nije znao ništa sve dok francuski istraživač i etnolog Anri Lot i njegovi pomoćnici nisu 50-ih godina 20. veka ovde proveli dve godine i napravili na hiljade crteža i fotografija.
Većini slika je zajednička izuzetna živost, jednostavnost i osećaj za boju, a po stilu i motivima ih možemo podeliti u nekoliko perioda. Najstarije su one naslikane između 6000. i 4000. godine p.n.e. a prikazuju ljude tamne kože koji love slonove, bivole, nilske konje i divlje ovce - životinje koje su nastanjivale Saharu dok je još bila zelena - ili ljude koji na sebi imaju svečanu odeću za neki plemenski ritual. Među njima se nalaze i ogromna bela stvorenja, napola životinje, a napola ljudi, koja možda predstavljaju bogove.
Druga grupa, nastala verovatno između 4000. i 500. godine p.n.e. prikazuje pastoralni narod koji čuva velika stada dugorogih šarenih goveda, među kojima ima žirafa i nojeva. Ima tu i prikaza gozbi, venčanja , dece koje spavaju među životinjskim kožama i žena koje mlate žito kako bi dobile brašno.
Međutim, do trećeg perioda koji je trajao od 1500. do 300. godine p.n.e. Sahara se pretvorila u sušno područje kakvo je i danas, a u nju je stigao i nov narod. Izgleda da su to bili naoružani vojnici koji su se vozili u kolima koja su vukla dva ili tri konja, ali nije jasno da li se radi o osvajačima, strancima ili o sredozemnoj vojsci koja je bežala pred gnevom faraona. Na slikama datiranim između 200. i 100. godine p.n.e. konji postepeno iščezavaju, a na njihovim mestima pojavljuju se naivni prikazi kamila. Posle tog perioda više nema nikakvih slika.
Ostaju nam skoro nepodnošljiva radoznalost i pitanja na koja nemamo odgovora. Šta se dogodilo s ljudima koji su naslikali te prizore? Jesu li se odselili na jug kada je ovo podneblje zahvatila suša ili su jednostavno izumrli? Velika je verovatnoća da to nikada nećemo saznati.
Izvor: Sva čuda sveta
Priredio: Marko Radovanac
